ปากคาดพลิกโฉม: มนต์เสน่ห์ริมโขงสู่ศูนย์กลางชุมชนแห่งอนาคต

อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ ดินแดนที่โอบล้อมด้วยมนต์เสน่ห์แห่งแม่น้ำโขง กำลังก้าวสู่มิติใหม่ของการพัฒนาเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชน ปัจจุบัน (พฤศจิกายน 2569) พื้นที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงทางผ่าน แต่เป็นจุดหมายที่เชื้อเชิญให้นักเดินทางมาสัมผัสวิถีชีวิต วัฒนธรรม และธรรมชาติอันบริสุทธิ์ริมฝั่งโขง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โครงการพัฒนาและปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณริมแม่น้ำโขง โดยมี ‘ลานพญานาค’ เป็นหัวใจสำคัญ กำลังเป็นประเด็นที่น่าจับตา และเป็นตัวขับเคลื่อนให้ปากคาดเปล่งประกายในฐานะอัญมณีเม็ดงามที่รอการค้นพบและสัมผัสอย่างใกล้ชิด.

ลานพญานาค: หัวใจชุมชนริมโขงที่กำลังพลิกโฉม

หนึ่งในจุดศูนย์รวมใจและพื้นที่สาธารณะสำคัญของอำเภอปากคาดคือ ลานพญานาค ซึ่งตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำโขง ชุมชนบ้านห้วยคาด ตำบลปากคาด ลานพญานาคแห่งนี้เป็นพื้นที่กว้างขวางที่ใช้ประกอบกิจกรรมต่างๆ มาหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่เป็นพื้นที่โล่ง สนามหญ้า จนปัจจุบันกลายเป็นลานปูนที่ใช้เพื่อกิจกรรมหลากหลาย.

ปัจจุบัน ลานพญานาคกำลังได้รับการพัฒนาและปรับปรุงภูมิทัศน์อย่างต่อเนื่อง โดยล่าสุดในเดือนมิถุนายน 2569 สำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดบึงกาฬ ได้จัดการประชุมชี้แจงและรับฟังข้อเสนอแนะเกี่ยวกับโครงการพัฒนาพื้นที่และปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณริมแม่น้ำโขงนี้ โดยเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและพื้นที่สาธารณะ เพื่อรองรับกิจกรรมนันทนาการ ประเพณี และวัฒนธรรมของชุมชน รวมถึงส่งเสริมสภาวะแวดล้อมที่ดีและเพิ่มศักยภาพของพื้นที่ให้ประชาชนมีพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจ. การพัฒนานี้จะช่วยให้ลานพญานาคเป็นมากกว่าแค่ลานกว้าง แต่เป็นศูนย์กลางแห่งการเรียนรู้ พักผ่อน และเฉลิมฉลองวัฒนธรรมริมโขงที่ยั่งยืน นับเป็นโครงการเร่งด่วนที่คาดว่าจะก่อให้เกิดประโยชน์อย่างมหาศาลต่อทั้งชาวปากคาดและผู้มาเยือน.

มากกว่าแค่ทัศนียภาพ: แม่น้ำโขง วิถีชีวิต และความท้าทาย

แม่น้ำโขงเปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงชีวิตและวัฒนธรรมของชาวปากคาดมาอย่างยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นภาพวิถีชีวิตเรียบง่ายของชาวบ้านที่พึ่งพิงสายน้ำ หรือทัศนียภาพอันงดงามยามพระอาทิตย์ลับขอบฟ้าที่สะท้อนผืนน้ำเป็นประกาย. อำเภอปากคาดยังคงเป็นเมืองหน้าด่านแห่งแรกของจังหวัดบึงกาฬที่รับน้ำจากแม่น้ำโขงที่ไหลมาจากตอนบน และมีการติดตามสถานการณ์น้ำอย่างต่อเนื่อง.

อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์อันแนบแน่นกับสายน้ำโขงมาพร้อมกับความท้าทาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งสถานการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในเดือนกรกฎาคม 2568 นายจุมพฏ วรรณฉัตรสิริ ผู้ว่าราชการจังหวัดบึงกาฬ พร้อมคณะ ได้ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์น้ำในอำเภอปากคาด แม้ระดับน้ำในแม่น้ำโขงจะเริ่มลดลงอย่างต่อเนื่อง แต่ยังคงต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดในพื้นที่เสี่ยง และมีการเร่งให้ความช่วยเหลือประชาชนผู้ได้รับผลกระทบในพื้นที่การเกษตร ซึ่งมีประมาณ 780 ไร่ ที่ได้รับความเสียหาย.

ก่อนหน้านั้นในเดือนกันยายน 2567 อำเภอปากคาดก็มีการปักธงแดงเตือนชาวบ้านให้เตรียมรับมือสถานการณ์น้ำท่วมและเคลื่อนย้ายสิ่งของขึ้นที่สูง เนื่องจากระดับน้ำโขงเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องและใกล้จะล้นตลิ่ง. เทศบาลตำบลปากคาดได้จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย และเตรียมกระสอบทรายไว้พร้อมรับมือสถานการณ์. การพัฒนาพื้นที่ริมโขงจึงต้องคำนึงถึงการบริหารจัดการน้ำและโครงสร้างพื้นฐานที่สามารถรองรับความท้าทายจากธรรมชาติ เพื่อให้โครงการเป็นประโยชน์อย่างยั่งยืน.

เสน่ห์แห่งศรัทธาและวัฒนธรรม: รากฐานอันแข็งแกร่ง

อำเภอปากคาดอุดมไปด้วยประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงามที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของชุมชน ได้แก่:

• ประเพณีออกพรรษาบวงสรวงบูชาบั้งไฟพญานาค

  ปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาคเป็นหนึ่งในความเชื่อและประเพณีที่สำคัญยิ่งของชาวอีสานริมฝั่งโขง โดยเฉพาะที่อำเภอปากคาด ซึ่งเป็นจุดชมบั้งไฟพญานาคที่ได้รับความสนใจ. ทุกปีในช่วงเทศกาลออกพรรษา จะมีการจัดงานประเพณีออกพรรษาบวงสรวงบูชาบั้งไฟพญานาค โดยในปี 2567 ก็มีการจัดขึ้น ณ ลานพญานาค เทศบาลตำบลปากคาด ซึ่งรวมถึงพิธีพราหมณ์บวงสรวงบูชาพญานาค และการรำบวงสรวงพญานาคจากกลุ่มพัฒนาสตรีอำเภอปากคาด ซึ่งสะท้อนถึงศรัทธาอันแรงกล้าของผู้คนต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์และธรรมชาติ.

• งานบุญบั้งไฟ

  นอกจากการบวงสรวงบั้งไฟพญานาคแล้ว ประเพณีบุญบั้งไฟซึ่งเป็นประเพณีขอฝนอันเก่าแก่ก็ยังคงได้รับการสืบสานอย่างต่อเนื่องในอำเภอปากคาด. งานบุญบั้งไฟแสดงถึงภูมิปัญญาและความเชื่อของชาวบ้านในการอ้อนวอนขอพญาแถนให้ประทานฝนเพื่อความอุดมสมบูรณ์ทางการเกษตร ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อวิถีชีวิตของชุมชน.

• วัดสว่างอารมณ์ (วัดถ้ำศรีธน)

  สำหรับผู้แสวงหาความสงบและศรัทธา วัดสว่างอารมณ์ หรือที่รู้จักกันอีกชื่อว่า วัดถ้ำศรีธน ตั้งอยู่ที่อำเภอปากคาด เป็นวัดที่เป็นสัญลักษณ์คู่บ้านคู่เมืองปากคาดมายาวนาน. วัดนี้มีเสน่ห์เฉพาะตัว ด้วยพระอุโบสถทรงระฆังคว่ำที่ตั้งอยู่บนโขดหินใหญ่ และถ้ำด้านล่างที่ประดิษฐานพระพุทธไสยาสน์ปางปรินิพพาน บรรยากาศร่มรื่น เงียบสงบ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการหลีกหนีความวุ่นวาย และสัมผัสความสงบของธรรมชาติ นอกจากนี้ยังมีจุดชมวิวที่สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของแม่น้ำโขงและฝั่งประเทศลาวได้อย่างชัดเจน.

ปากคาด: ประตูสู่การท่องเที่ยววิถีใหม่

ด้วยศักยภาพของธรรมชาติ วัฒนธรรม และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน อำเภอปากคาดจึงมีแนวโน้มที่จะกลายเป็นประตูสู่การท่องเที่ยววิถีใหม่ที่ยั่งยืน การปรับปรุงลานพญานาคจะช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เข้ามาสัมผัสวิถีชีวิตริมโขงได้มากขึ้น

• ตลาดปากคาดและวิถีริมโขง

  นักท่องเที่ยวสามารถมาเดินเล่นที่ตลาดปากคาดริมโขง ซึ่งเป็นตลาดชุมชนยามเย็นที่คึกคักไปด้วยของกิน ของใช้ และของฝาก. บรรยากาศแบบท้องถิ่นแท้ๆ พร้อมอาหารพื้นบ้านอร่อยๆ อย่างปิ้งย่าง ไก่ย่าง หรือขนมพื้นเมือง จะสร้างความประทับใจให้กับผู้มาเยือนได้เป็นอย่างดี. นอกจากนี้ ยังมีมุมถ่ายรูปสวยๆ ริมแม่น้ำโขง โดยเฉพาะช่วงพระอาทิตย์ตกดิน ที่แสงจะละมุนตาเป็นพิเศษ.

• ผลิตภัณฑ์ชุมชน (OTOP) และงานเทศกาล

  ปากคาดยังเป็นแหล่งรวมภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ถ่ายทอดผ่านผลิตภัณฑ์ OTOP คุณภาพ อาทิ “ข้าวเม่าเงินแสน” จากกลุ่มแม่บ้านข้าวเม่าเงินแสน บ้านห้วยไม้ซอด ซึ่งได้รับรางวัลสินค้าโอท็อปอันดับ 1 ของจังหวัดบึงกาฬ และมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง. นอกจากนี้ยังมี “ผ้าหมักโคลนบึงกาฬ” จากกลุ่มทอผ้าบ้านโนนศิลา ที่สำนักงานพาณิชย์จังหวัดบึงกาฬได้ลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงาน.

  การจัดงานเทศกาลต่างๆ ก็เป็นส่วนสำคัญในการส่งเสริมเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว เช่น ปากคาดเกษตรเฟสติวัล ประจำปี 2569 ที่จัดขึ้นเมื่อเดือนมิถุนายน 2569 ซึ่งเป็นการส่งเสริมการเกษตรตามนโยบาย “เกษตรดี” ของจังหวัดบึงกาฬ โดยมีการจำหน่ายผลไม้จากสวนในราคาพิเศษ ผลิตภัณฑ์ OTOP นิทรรศการความรู้ทางการเกษตร และการประกวดผลไม้. กิจกรรมเหล่านี้ไม่เพียงกระตุ้นเศรษฐกิจฐานราก แต่ยังเปิดโอกาสให้เกษตรกรได้นำเสนอผลผลิตคุณภาพและสร้างการรับรู้ถึงเอกลักษณ์ของปากคาด.

มุ่งหน้าสู่อนาคตที่ยั่งยืน

อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ กำลังเดินหน้าสู่การเป็นชุมชนที่เข้มแข็งและยั่งยืน โดยผสมผสานเสน่ห์แห่งวิถีชีวิตริมโขง ประเพณีอันดีงาม และการพัฒนาที่ตอบสนองความต้องการของคนในพื้นที่ได้อย่างลงตัว โครงการพัฒนาลานพญานาคริมโขง การส่งเสริมการเกษตรและผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น ไปจนถึงการดูแลความปลอดภัยของชุมชนผ่านโครงการอย่าง “พัฒนาเสริมศักยภาพและการกำกับดูแลชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569” ที่จัดขึ้นในเดือนสิงหาคม 2569 เพื่อมุ่งแก้ปัญหายาเสพติดและช่วยเหลือประชาชน ล้วนเป็นฟันเฟืองสำคัญที่ขับเคลื่อนปากคาดสู่อนาคตที่สดใส และพร้อมต้อนรับทุกคนให้มาสัมผัส “นครหิน ถิ่นวัฒนธรรม วัดถ้ำศรีธน คนปากยิ้ม ริมโขงสวย รวยไม้ผล” อย่างแท้จริง.